środa, 18 listopada 2026
9°C Zachmurzenie całkowite
Sport25 lipca 2026

Historia koksowni w Dąbrowie Górniczej – od węgla do koksu

Początki przemysłu koksowniczego w Dąbrowie Górniczej

Dąbrowa Górnicza od XIX wieku związana jest z przemysłem ciężkim, a szczególnie z hutnictwem i górnictwem. Koksownictwo stanowiło naturalne uzupełnienie tych gałęzi – koks był niezbędny do produkcji surówki w wielkich piecach. Pierwsze piece koksownicze na terenie miasta pojawiły się już w połowie XIX stulecia przy Hucie Bankowej, założonej w 1834 roku. Początkowo były to proste piece słupowe, w których wypalano węgiel w prymitywnych warunkach. Z czasem, wraz z rozwojem technologii i wzrostem zapotrzebowania, w Dąbrowie zaczęto budować nowocześniejsze baterie koksownicze. Na przełomie XIX i XX wieku działały tu m.in. koksownie „Książę” i „Huta Bankowa”, które dostarczały koks nie tylko lokalnym hutom, ale także na eksport do Prus i Austro-Węgier. Okres międzywojenny przyniósł dalszą modernizację, jednak prawdziwy przełom nastąpił dopiero po II wojnie światowej.

Koksownia „Przyjaźń” – symbol socjalistycznej industrializacji

W latach 70. XX wieku, w ramach planu gospodarczego PRL, zdecydowano o budowie w Dąbrowie Górniczej jednej z największych koksowni w Europie. Obiekt otrzymał nazwę „Przyjaźń” – ideologiczne nawiązanie do współpracy z ZSRR, skąd sprowadzano część technologii. Budowa ruszyła w 1972 roku, a pierwsze baterie uruchomiono w 1975. Koksownia zaprojektowana została na 2,5 mln ton koksu rocznie, co czyniło ją gigantem w skali kontynentu. Zastosowano w niej pionierskie wówczas rozwiązania: zamknięty obieg wody, odzysk ciepła oraz systemy odpylania. Przez kolejne 15 lat zakład pracował pełną mocą, zatrudniając ponad 3 tysiące pracowników. Koks trafiał głównie do hut w Zagłębiu Dąbrowskim i na Górnym Śląsku, ale także na eksport do Czechosłowacji, NRD i Węgier. Dla Dąbrowy Górniczej koksownia stała się symbolem nowoczesności i motorem napędowym lokalnej gospodarki.

Współczesność i przyszłość koksowni w Dąbrowie Górniczej

Po transformacji ustrojowej w 1989 roku koksownia „Przyjaźń” – przemianowana na Koksownię Dąbrowa Górnicza – musiała zmierzyć się z wyzwaniami rynkowymi. Spadek popytu, rosnące koszty energii i konieczność dostosowania do norm środowiskowych wymusiły restrukturyzację. W 2004 roku zakład został przejęty przez koncern ArcelorMittal Poland i od tego czasu przechodzi systematyczną modernizację. Dziś koksownia w Dąbrowie Górniczej to jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów w kraju. Posiada 5 baterii koksowniczych o łącznej zdolności produkcyjnej około 1,5 mln ton koksu rocznie. Wśród najważniejszych inwestycji ostatnich lat wymienić można:

  • budowę nowej baterii koksowniczej nr 5 (oddana w 2015 roku) z zamkniętym systemem chłodzenia i odsiarczaniem gazu koksowniczego;
  • instalację odazotowania i odpylania spalin, spełniającą normy unijne;
  • modernizację sortowni i systemu transportu węgla;
  • wdrożenie systemów zarządzania energią i redukcji emisji CO₂.

Obecnie koks produkowany w Dąbrowie Górniczej trafia przede wszystkim do hut ArcelorMittal w Polsce i Europie, a także do odbiorców w Niemczech, Austrii i Czechach. Koksownia pozostaje ważnym pracodawcą – zatrudnia około 1,2 tys. osób, a pośrednio daje pracę setkom firm kooperujących. Perspektywy rozwoju wiążą się z transformacją energetyczną i dekarbonizacją hutnictwa. W planach jest m.in. budowa instalacji do wychwytywania i magazynowania dwutlenku węgla (CCS) oraz wykorzystania gazu koksowniczego do produkcji wodoru. Dąbrowska koksownia, choć ma już prawie 50 lat, wciąż odgrywa kluczową rolę w przemysłowym krajobrazie miasta i całego regionu.

Udostępnij:

Czytaj dalej

Kultura

Jak nie zgubić się w średniowiecznym labiryncie? Poradnik dla odkrywców starych miast

1. Tradycyjne metody – orientuj się w terenie bez elektroniki Wąskie, kręte uliczki starego miasta potrafią zdezorientować nawet wprawnego podróżnika. Zanim sięgniesz po smartfona, spójrz w górę. Większość średniowiecznych lokacji projektowano w oparciu o dominanty architektonicz

Sport

Historia lokalnych hut i stalowni w pigułce

Początki hutnictwa na Śląsku Hutnictwo na Śląsku ma swoje korzenie w średniowieczu, kiedy to lokalne złoża rud żelaza i bogate lasy dostarczające węgla drzewnego umożliwiły rozwój prymitywnych dymarek. Pierwsze wzmianki o kuźnicach pochodzą z XIII wieku, a w kolejnych stuleciach

Biznes

Rzemiosło z duszą. Gdzie na Śląsku i w okolicy szukać prawdziwego rękodzieła artystycznego?

Od industrialnej tradycji do artystycznego detalu Śląsk od dekad kojarzy się przede wszystkim z przemysłem, hutami i kopalniami. Jednak w cieniu wielkich pieców i maszyn od zawsze kwitło rzemiosło artystyczne, które dziś przeżywa swój renesans. Mieszkańcy regionu coraz częściej p

Kultura

Tajemnice podwórek w ścisłym centrum – między kamienicą a historią

Architektoniczne dziedzictwo ukryte w podwórzach Podwórka ścisłego centrum śląskich miast, takich jak Katowice, Bytom czy Gliwice, to często niedoceniane skarbnice architektury. Wchodząc w bramę kamienicy, przenosimy się w czasie – zgiełk ulicy cichnie, a przed oczami pojawiają s

Sport

Familoki – geneza i architektura śląskich domów robotniczych

Skąd się wzięły familoki? Familoki, charakterystyczne dla Górnego Śląska wielorodzinne domy robotnicze, powstały w drugiej połowie XIX wieku jako odpowiedź na gwałtowny rozwój przemysłu wydobywczego i hutniczego. Wraz z napływem setek tysięcy ludzi do kopalń i hut konieczne stało

Biznes

Dziesięć nietuzinkowych ogrodów działkowych i jak je zwiedzać

Ogrody z duszą: artystyczne, ekologiczne i społeczne Polskie ogrody działkowe przestają być kojarzone wyłącznie z równymi rzędami warzyw i klasycznymi altankami. Coraz częściej stają się przestrzenią wyrazu artystycznego, eksperymentów ekologicznych oraz integracji sąsiedzkiej. P